3 Boyutlu Sayısal Yapı Modeli (CityGML) Üretimi için Kullanılan Yazılımlar
3 boyutlu sayısal yapı modeli (CityGML) üretimi, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) tarafından belirlenen standartlar çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. 2025/2 Sayılı Genelge ile Dijital Bina Üretim Rehberi ile belirlenen bu standartlara uygun bir üretim sürecinin yürütülebilmesi için doğru yazılım araçlarının kullanılması kritik bir öneme sahiptir. Ne yazık ki, ülkemizde 3B sayısal yapı modeli (CityGML) üretimi için kullanılan yazılımların tamamı ticaridir ve bildiğimiz kadarıyla TKGM standartlarında model üretiminde kullanılabilecek kullanıcı dostu ve açık kaynaklı/ücretsiz bir yazılım şu an için mevcut değildir. Ülkemizde 3B sayısal yapı modeli (CityGML) üretimi için sıklıkla kullanılan ticari/ücretli yazılımlar ise şunlardır:
1. Netcad/YapıNet
Netcad GIS yazılımının Yapınet (3B Kadastro Uygulaması) ürünü, ülkemizde 3B sayısal yapı modeli üretimi için belki de en sık kullanılan yazılımdır.
2. MicroStation/YAPgml
MicroStation yazılımının YAPgml (Yapı Aplikasyon Projesi City GML Yapı Modeli) programı/eklentisi, ülkemizde 3B sayısal yapı modeli üretimi en sık kullanılan yazılımlardan bir diğeridir.
3. MicroStation/BGS CityGML
MicroStation yazılımının BGS CityGML (Üç Boyutlu Sayısal Yapı Modeli Üretim Yazılımı) programı/eklentisi, ülkemizde 3B sayısal yapı modeli üretimi için kullanılan yazılımlardan biridir.
4. Licad/LiCity
Licad GIS yazılımının LiCity (Lider 3 Boyutlu Kadastro ve Sayısal Yapı Modeli) modülü, ülkemizde 3B sayısal yapı modeli üretimi için sıklıkla kullanılan, uygun lisans bedeli ve kesintisiz müşteri desteği ile ön plana çıkan kullanıcı dostu bir yazılımdır.
5. GeoCAD/GeoCity
GeoCAD yazılımının GeoCity (3 Boyutlu Yapı Aplikasyonu) modülü, ülkemizde 3B sayısal yapı modeli üretimi için kullanılan uygun lisans bedelli yazılımlardan bir diğeridir.
6. H3GEN CAD/YapıGEN
H3GEN CAD yazılımının YagıGEN (3D Sayısal Yapı Modelleme) modülü, ülkemizde 3B sayısal yapı modeli üretimi için kullanılan, ancak hakkında pek fazla kaynak bulunmayan bir yazılımdır.
CityGML Dosyalarının Görüntülenmesi için Kullanılan Yazılımlar/Platformlar
TKGM standartlarında üretilen 3B sayısal yapı modelleri, .gml uzantılı CityGML dosyalarıdır. CityGML dosyaları, sadece görsel bir model değil; aynı zamanda hiyerarşik bir veri yapısı (XML) barındırdığı için standart resim veya 3B model görüntüleyicilerle açılamamaktadır. 3B sayısal yapı modellerinin (CityGML dosyalarının) görüntülenebilmesi için açık kaynaklı/ücretsiz yazılımlar, çevrimiçi platformlar ve ticari/ücretli yazılımlar mevcuttur.
a) Açık Kaynaklı/Ücretsiz Yazılımlar
3B sayısal yapı modellerinin (CityGML dosyalarının) görüntülenebilmesi için sıklıkla kullanılan açık kaynaklı/ücretsiz yazılımlar şunlardır:
1. FZKViewer / KITModelViewer
Karlsruhe Teknoloji Enstitüsü (KIT) tarafından geliştirilen, CityGML verilerinin görüntülenmesinde sıklıkla kullanılan, en bilinen ücretsiz CityGML görüntüleyicidir. Verinin hem geometrisini hem de şemadaki öznitelik bilgilerini aynı anda görüntülemeye olanak tanımaktadır. TKGM standartlarında üretilen verilerin hızlı bir şekilde görüntülenmesi ve incelenmesi için oldukça kullanışlıdır.
2. QGIS
En popüler açık kaynaklı CBS yazılımıdır. “3DCityDB Tools” gibi eklentiler sayesinde modellerin görüntülenmesine olanak tanımaktadır.
3. 3DCityDB Webclient
CityGML dosyalarının veritabanları üzerinden yönetilmesi ve görüntülenebilmesi için kullanılan açık kaynaklı bir veritabanıdır.
4. Azul
Mac kullanıcıları (macOS işletim sistemleri) için geliştirilmiş, oldukça hızlı ve kullanıcı dostu arayüze sahip bir 3B şehir modeli görüntüleyicidir.
5. AristotelesViewer – GML3D
GML 3.x uyumlu veriler için Java3D tabanlı bir 3B görüntüleyicidir.
b) TKGM Tarafından Geliştirilen Ücretsiz Çevrimiçi Platformlar
3B sayısal yapı modellerinin (CityGML dosyalarının) görüntülenebilmesi için TKGM tarafından geliştirilen ücretsiz çevrimiçi platformlar da mevcuttur:
1. TKGM Otomatik Doğrulama Uygulaması
Sonuç Görüntüle ekranı üzerinden validasyon kodlarının sorgulanmasına, 3B modellerin görüntülenmesine, yapıya ve bağımsız bölümlere ilişkin öznitelik bilgilerinin incelenmesine olanak tanımaktadır.
2. TKGM 3B Kadastro Sunum Uygulaması
2025/2 Sayılı Genelge ile Dijital Bina Üretim Rehberine tam uyumlu olarak TKGM standartlarında üretilen 3B sayısal yapı modellerinin paylaşıldığı platformdur. Bazı yapılar, tüm kullanıcıların erişimine açık olarak paylaşılmıştır; ayrıca tüm kullanıcılar, e-Devlet üzerinden giriş yaparak kendi yapılarına ait 3B modelleri (sistemde kayıtlı ise) görüntüleyebilir/inceleyebilir (detaylı bilgi için “TKGM 3B Kadastro Sunum Uygulaması Nedir, Nasıl Kullanılır?” başlıklı blog yazımızı inceleyebilirsiniz).
c) Ticari/Ücretli Yazılımlar
TKGM standartlarında 3B sayısal yapı modeli (CityGML) üretimi için kullanılan ticari/ücretli yazılımlar, üretilen CityGML dosyalarının görüntülenmesi için de kullanılabilmektedirler:
1. Netcad/YapıNet
2. MicroStation/YAPgml
3. MicroStation/BGS CityGML
4. Licad/LiCity
5. GeoCAD/GeoCity
6. H3GEN CAD/YapıGEN
Bu yazılımların temel amacı, CityGML dosyalarını üretmek olduğundan genellikle model üretim sürecinde veya sonrasında görüntüleme yapmaya olanak tanımaktadırlar. Başka bir yazılım/program kullanılarak üretilmiş olan .gml uzantılı CityGML dosyalarını görüntülemek üzere geliştirilmemişlerdir.
CityGML Dosyalarının Kod İçeriklerinin İncelenebilmesi ve Değiştirilebilmesi için Kullanılan Yazılımlar
TKGM standartlarında üretilen 3B sayısal yapı modelleri, daha önce de belirtildiği gibi .gml uzantılı CityGML dosyalarıdır. CityGML dosyaları, XML tabanlı veri modelleridir ve aslında birer kod dosyalarıdır. Model içerisine girilen tek bir yanlış öznitelik bilgisi dahi, modelin yeniden üretilmesini ve bu kod içeriklerinin değiştirilmesini gerektirmektedir; bu süreç, özellikle büyük boyutlu projelerde oldukça zaman alıcı olabilmektedir. Bu gibi durumlarda, CityGML dosyalarının kod içerikleri üzerinden gerekli düzeltmeler çok daha kolay ve hızlı bir şekilde yapılabilmektedir. Öte yandan, görüntüleme amacıyla kullanılan yazılımların arayüzleri üzerinden tespit edilemeyen bazı hatalar (çatı yüzeyi hataları gibi), kod düzenleyiciler ile çok daha kolay ve hızlı bir şekilde tespit edilebilmektedir. 3B sayısal yapı modellerinin (CityGML dosyalarının) kod içeriklerinin incelenebilmesi ve değiştirilebilmesi için sıklıkla kullanılan açık kaynaklı/ücretsiz yazılımlar ise şunlardır:
1. Visual Studio Code
2. Notepad++
3. Sublime Text
Bu yazılımlar, CityGML dosyalarının kod içeriklerinin incelenebilmesi ve değiştirilebilmesi için yaygın bir biçimde kullanılan, kullanıcı arayüzlerindeki küçük farklılıklar haricinde önemli bir farklılığa sahip olmayan açık kaynaklı/ücretsiz yazılımlardır. Bu tür harici yazılımlara ek olarak, Not Defteri gibi işletim sistemlerinde yüklü olan programlar da kullanılabilmektedir.
Türkiye geneli 3BSYM üretimi işlemleriniz için hizmet sayfamızı inceleyebilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
