Geçit Hakkı Nedir?

Geçit hakkı; genel yola çıkışı olmayan, yolu yetersiz olan veya yolu olmasına rağmen bu yolu kullanması ekonomik ya da fiziksel olarak mümkün olmayan bir taşınmaz lehine, komşu taşınmazdan yol olarak kullanılmak üzere sağlanan bir irtifak hakkıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 747. maddesi uyarınca tanınan bu hak, her iki tarafın da menfaati gözetilerek mülkiyet sınırlarının ötesinde bir ulaşım güvencesi sağlamaktadır.

Geçit hakkı, anlaşma yoluyla (rızai) veya mahkeme kararı (kazai) ile kurulabilmektedir. Anlaşma yoluyla tesis edilecek geçit hakkı için süreç Harita Mühendislerince hızlı bir şekilde yürütülebilmektedir; uyuşmazlıkların çözümünde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri yetkilidir.

Geçit hakkını karmaşık bir örnek üzerinden detaylı bir şekilde ele almak gerekirse; örneğin yandaki şekilde 235/7 no.lu parselin kadastral paftası incelendiğinde, aslında bu taşınmazın kadastral bir yola cephesinin olduğu hem de bu yolun oldukça geniş olduğu görülmektedir. Ancak bu yolun, yerinde yapılan incelemelerde aşırı eğim nedeniyle kullanılabilir durumda olmadığı belirlenmiştir. Kullanıma elverişli olan yol genişliği ise yalnızca 1.5 m'dir. Türk Medeni Kanunu'nca tanınan hak ile, taşınmazın kadastral bir yola cephesi olsa dahi kullanılabilir yol genişliği 3 m'nin altında ise, komşu taşınmaz maliklerinin rızası alınarak veya mahkeme kararıyla tam bir bedel ödenerek, en uygun yol güzergahı belirlenebilmekte ve taşınmaza toplam yol genişliği 3 m olacak şekilde geçit hakkı tanınabilmektedir.